TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Hoàng Thị Bích Ngọc (2001), “Hoá sinh bệnh đái tháo đường”, NXBYhọc, tr13-176.
2. Mai Thế Trạch, Nguyễn Thy Khuê (2003), “Nội tiết học đại cương”, NXB Y học, tr 335-342.
3. Beyer, J., Krause V., Cordes V (1979),“C-peptid: Its Biogenesis, structure, Determination and Clinical Significane”, Giornale Italiano di Chimica Clinica 4 Supp, p9:22.
4. Chan WB, Tong PC, Chow CC, So WY, Ng MC, Ma RC, Cockram CS: (2004), “The associations of body mass index, C-peptid and metabolic status in Chinese Type 2 diabetes patiens”, Diabet Med, 21(4): p349-53.
5. Clark PM(1999), “Assay for insulin, proinsulin and C-peptid”, Ann Clin Biochem, 36(5): p541-564.
6. Forst T, Kunt T, Pohlmann T, Goitom K, Englbach M, Beyer J, Pfutzner A (1998),
“Biological activity of C-peptid on the skin microcirculation in patients with insulin- dependent diabetes mellitus”. J Clin Invest 101, p 2036-2041.
7. Gressing HJ, Matzen LE, Faber OK (1989), “Fasting plasma C-peptid, glucagon stimulated plasma C-peptide, and urinary C-peptid in relation to clinical type of diabetes”, Diabetologia32(5), p305-11.
8. Kitabchi AE, Duckworth WC, Steutz FB (1990), “In synthesis, proinsulin and C-peptid In Rifkin H, Porte D (eds)”, Diabetes Mellitus,Theory and practice, Amterdam: Elsevier, p71-88
9. Kretows Ki A, Kowalska I (2000), “IA-2 and anti GAD antibody in patients with newly diagnosed typ1 diabetes and their first degree relatives”, Prezegllek 57(3), pp 467-408.
10. Olefsky JM, Kolterman OG (1981), “Mechanism of insulin resistance in obesity and non- insulin- dependent type 2 diabetes mellitus”. Am J Med 70: 151-168.
11. Perrelo G, Misericordia P, Volpi E, Pampanelli S, Santeusanio F, Brunetti P, Bolli GB (1995), “Contribution of obesity to insulin resistance in non- insulin- dependent type 2 diabetes mellitus”, J Clin Endocrinol Metal 80, pp2464-2469.
12. Polonsky KS, Rubenstein AH (1984), “C-peptid as a measure of the secretion and hepatic extraction of insulin”, Diabetes 33, pp 286-294.
13. Relimpio F, Losada F, Pumar A, Garcia de Pesquera F, Morales F, Acosta D, Astorga R (1997), “Realationship of C-peptid level and the C-peptid/ bloodsugar ratio with clinical/ biochemical variables associated with insulin resistance in orallytreated, well-controlled type 2 diabetes patients”, Diabetes Res Clin Pract 36(3):173-80.
14. Sari R, Balci MK (2005), “Relationship between C peptid and chronic complications in type 2 diabetes mellitus”, J Natl Med Assoc, 97(8): pp1113-8.
15. Siraj ES, Reddy SS, Scherbaum WA, Abulkadir J (2002), “Basal and postglucagon C-peptid level in Ethiopians with diabetes”, Diabetes Care 25(3): 453-7
16. Sung- Woo Park, Sung- Hee Ihm, Hyung J. Yoo, Yoong Y.Park, Ki-up Lee (1997), “Differential effects on babient blood glucose level degree of obesity on basal serum C-peptid level and the C-peptid response to glucose and glucagon in NIDDM”. Diabetes Reseach and Clinical Practice 37, p 165-171.
17. Vlad A, Serban V, Sima A, Timar R (2004), “The value of basal C-peptid and its relationship with pancreatic autoantibodies in young adults with type2 diabetes mellitus”, Rom J Intern Med; 42(2): 333-41
18. Zierath JR, Handberg A, Tally M, Wallberg- Henriksson H (1996), “C-peptid stimulates glucose transport in isolated skeletal muscle independent of insulin receptor and tyrosin kinase activation”, Diabetologia 39:306-313.
19. Zimmet P(2001), “Epidemiology, Evidence for prevention typ2 diabetes”, The epidemiology of diabetes mellitus, p.41.
20. W.Pimenta, M. Korytokowski, A.Mitrakou, et al (1995), “Pancreatic beta cell dysfuntion as the primary genetic lestion in NIDDM: Evidence from studies in nomal glucose tolerant individuals with a fisrt degree NIDDM relative” , J.Am. Med. Assoc.273 1855- 1861.
TÓM TẮT
Tụy là cơ quan vừa có chức năng ngoại tiết vừa có chức năng nội tiết. Các tiểu đảo Langerhans gồm tế bào α, β, δ và PP có nhiệm vụ tiết ra các hormon điều hòa chuyển hóa năng lượng và đường huyết. Insulin, được tổng hợp qua các giai đoạn preproinsulin → proinsulin → insulin + C-peptid, có vai trò trung tâm trong việc giảm glucose máu thông qua tăng thu nhận glucose vào tế bào, tổng hợp glycogen và lipid. Sự bài tiết insulin chịu ảnh hưởng của glucose, acid amin, calci và các yếu tố thần kinh – thể dịch. C-peptid là chuỗi gồm 31 acid amin, được tiết ra cùng insulin với tỷ lệ tương đương, có thời gian bán hủy dài hơn và được đào thải chủ yếu qua thận. Trước đây được coi là không hoạt tính, nay C-peptid được chứng minh có tác dụng cải thiện vi tuần hoàn, chức năng thận và dẫn truyền thần kinh ở người đái tháo đường. Định lượng C-peptid có giá trị lâm sàng quan trọng: giúp phân biệt ĐTĐ typ 1 và typ 2, đánh giá chức năng tế bào beta tụy, và định hướng điều trị insulin. Như vậy, C-peptid là chỉ dấu sinh học đơn giản nhưng hữu ích, phản ánh hoạt động nội tiết của tụy và hỗ trợ hiệu quả trong quản lý bệnh đái tháo đường.
Từ khóa: Tuyến tụy nội tiết, insulin, C-peptid.
ASBTRACT
The pancreas functions as both an exocrine and endocrine organ. The islets of Langerhans contain α, β, δ, and PP cells that secrete hormones regulating glucose and energy metabolism. Insulin, synthesized as preproinsulin and proinsulin before activation, plays a central role in lowering blood glucose by promoting cellular glucose uptake, glycogen synthesis, and lipid storage. Its secretion is regulated by neural and humoral mechanisms involving glucose, amino acids, calcium, and hormones such as epinephrine and somatostatin. C-peptide, a 31–amino acid peptide released in equimolar amounts with insulin, has a longer half-life and is primarily excreted by the kidneys. Once considered biologically inactive, C-peptide is now recognized to improve microvascular blood flow, renal function, and nerve conduction in diabetic patients. Measuring C-peptide provides valuable clinical information: it helps differentiate type 1 from type 2 diabetes, assess residual β-cell function, and guide insulin therapy decisions. Low C-peptide levels indicate β-cell failure and insulin dependence, while higher levels suggest preserved pancreatic function and responsiveness to oral hypoglycemic agents. In conclusion, C-peptide measurement is a simple yet powerful biomarker that enhances diagnostic accuracy, supports therapeutic decisions, and reflects pancreatic endocrine activity in diabetes management.
Keywords: Endocrine pancreas, insulin, C-peptide
